‘Wat kun je als chauffeur doen om jezelf te beschermen?’ Advocaten over criminaliteit in transport

Om zichzelf in te dekken zet hij daarom op iedere vrachtbrief waarbij hij de lading niet kan controleren een stempel: ‘Controle lading niet mogelijk’. Maar helpt zo’n stempel eigenlijk als het erop aankomt? En wat kun je als chauffeur of transportondernemer nog meer doen om jezelf te beschermen? Daarover gaan we in gesprek met Céline Goedhart en Britt van Beveren, advocaten binnen de sectie Handel, Industrie & Logistiek van Kneppelhout in Rotterdam. Céline Goedhart is partner en gespecialiseerd in onder meer internationaal handelsrecht en transportrecht. Britt van Beveren richt zich onder andere op transportrecht, luchtvaartrecht, exportcontrole, douane en sanctiewetgeving. Samen begeleiden zij bedrijven die actief zijn in de internationale handels- en logistieke keten.

Je kunt niet alles controleren

Het dilemma van Jeroen herkennen Céline en Britt. Een chauffeur krijgt zijn opdracht, haalt een lading op en brengt die van A naar B. Maar daarmee weet hij nog niet automatisch wat er precies in zijn wagen zit. ‘Je kunt niet van een chauffeur verwachten dat hij iedere doos openmaakt om te controleren wat erin zit. Zeker bij een verzegelde container is controleren simpelweg niet altijd mogelijk. Wel kun je kijken naar wat je wél kunt vaststellen. Klopt de omvang van de lading bijvoorbeeld met wat er op de vrachtbrief staat? Is de container verzegeld? En zijn er bijzonderheden die je kunt vastleggen? Juist dat laatste is belangrijk. Maak indien mogelijk foto’s, leg bijzonderheden vast en noteer wat je hebt gedaan. Want waar je op het moment zelf misschien vooral verder wilt met je rit, kan maanden later ineens de vraag komen wat er precies is gebeurd.’

En die stempel dan?

Jeroen probeert die onzekerheid op zijn eigen manier door de stempel ‘Controle lading niet mogelijk’ vast te leggen. Heeft dat juridisch waarde? Het korte antwoord van de advocaten: zo eenvoudig ligt het niet.

‘Uiteindelijk moet je altijd kijken naar de omstandigheden van het geval. Met een stempel leg je in ieder geval vast dat je de lading niet hebt kunnen controleren. Maar daarmee ben je niet automatisch gevrijwaard wanneer later blijkt dat er iets niet klopt. Ook wordt gekeken naar wat iemand daadwerkelijk wist en naar de omstandigheden rondom het vervoer.’ De stempel kan wel helpen om het gesprek te openen. Dat merkt Jeroen zelf ook. Soms krijgt hij de reactie dat hij hem niet mag gebruiken. Voor hem is dat juist aanleiding om vragen te stellen. Dat sluit aan bij wat volgens de advocaten belangrijk is: wees alert als iets afwijkt en stel vragen als iets niet lijkt te kloppen.

Wanneer moet er een belletje gaan rinkelen?

Want niet iedere situatie is hetzelfde. ‘Rijd je iedere week voor dezelfde opdrachtgever naar een bekend adres, dan is dat iets anders dan wanneer je voor het eerst naar een onbekend bedrijf wordt gestuurd. Zeker als vervolgens blijkt dat er nauwelijks informatie over dat bedrijf te vinden is, het e-mailadres vreemd oogt of telefonisch niemand bereikbaar is. Dat betekent niet dat er dan meteen iets mis is. Wel zijn het signalen om even stil te staan bij de situatie. Die alertheid wordt steeds belangrijker.’ Céline en Britt zien dat criminaliteit zich niet alleen rond de fysieke lading afspeelt. Ook digitale processen kunnen worden misbruikt. Communicatie kan worden onderschept en een afwijkend e-mailadres is soms nauwelijks van het echte te onderscheiden.

Fake carrier: als de vervoerder niet blijkt te bestaan

Een voorbeeld daarvan is de fake carrier: een partij die zich voordoet als een betrouwbare vervoerder, een lading meekrijgt en vervolgens met de goederen verdwijnt. ‘Dat risico ontstaat bijvoorbeeld wanneer een vervoerder een rit uitbesteedt aan een onbekende ondervervoerder. Juist dan is het belangrijk om te controleren met wie je zakendoet. Heeft het bedrijf een website? Kloppen de contactgegevens? En krijg je daadwerkelijk iemand te spreken? Als je niemand telefonisch kunt bereiken, een partij niet kent of een aanbod opvallend goedkoop is, moet je jezelf wel afvragen: wil ik hier zaken mee doen? Toch is dat makkelijker gezegd dan gedaan. De transportwereld draait op snelheid. Goederen moeten verder en een extra controle kost tijd. Tegelijkertijd kunnen de gevolgen groot zijn als de partij aan wie je een lading meegeeft niet blijkt te zijn wie hij zegt dat hij is.’

Even vertragen kan veel opleveren

 Daar zit volgens Céline en Britt misschien wel een van de belangrijkste lessen voor vervoerders. ‘Je kunt nooit ieder risico uitsluiten. Maar je kunt wel opletten wanneer iets afwijkt van wat je gewend bent. Stel een extra vraag. Controleer een telefoonnummer. Leg vast wat je ziet. En neem bij twijfel niet automatisch aan dat het wel goed zal zitten.’ Voor Jeroen betekent dat nog steeds niet dat hij voortaan zeker weet wat er in iedere afgesloten container zit. En zijn stempel geeft hem geen juridisch schild, maar zorgvuldig handelen valt hier wel onder: alert blijven, bijzonderheden vastleggen, weten met wie je zakendoet en vragen stellen als iets niet klopt. Dat geeft misschien geen garantie. Het maakt wel beter zichtbaar dat je hebt gedaan wat binnen jouw mogelijkheden lag.

Meer horen? Luister naar Advocatenpraat

Voor dit deel gingen we namens PVO in gesprek met Céline Goedhart en Britt van Beveren. Kneppelhout verwerkte het gesprek ook in een aflevering van de podcast Advocatenpraat. Daarin wordt uitgebreider ingegaan op onder meer aansprakelijkheid, fake carriers en de juridische positie van partijen in de transportketen.

Drieluik: criminaliteit in transport

In deel één staat het verhaal van chauffeur Jeroen centraal. Hij vertelt over de dilemma’s die hij onderweg tegenkomt en de onzekerheid die ontstaat wanneer hij niet kan controleren wat hij daadwerkelijk vervoert.

In dit tweede deel bekijken we die vragen vanuit juridisch perspectief.

In deel drie praten we verder met Tom Torensma, werkzaam bij TFOC (Transport Facilitated Organized Crime) bij de politie.